BGMP1.3
Болгар лъэпкъ лӏыкӏо пстэуми яунэе нэшэнэ 51-мэ афэгъэхьыгъэ къэбархэр 1990-рэ ыкӏи 2015-рэ илъэсхэм (парламентым и 9), нахьыбэрэмкӏэ ЦИК-м идокументхэмрэ архивымрэ къахахыгъэхэр Народнэ зэӏукӏ.
Къыдэгъэх: BGMP1.3.xlsx (0,5 MB)
Софийскэ университетэу " Св. Климент Охридский“
Хэхакӏуэ системэхэмрэ
технологиехэмрэ я лабораторэ
Болгарием ыкӏи дунае псом хэхыныгъэ системэхэмрэ мэкъэтыныгъэ технологиехэмрэ я шӏэныгъэ ушэтынхэр тэшӏых. Даннэ шъыпкъэхэр ыкӏи шӏэныгъэ амал тэрэзхэр тэгъэфедэх. Тиупчӏэ нэхъыщхьэр ары: хэхыныгъэм и кӏэухыр сыда цыхьэшӏэгъоу зышӏырэр?
Лабораторием ехьылӏагъ
Хэдзын системэхэмрэ технологиехэмрэ ялабораторие (ЛИСТ) Софийскэ университетым ифилософскэ факультетэу "Св. Климент Охридский" зыфиӏорэм икафедрэ ифункциональнэ звеноу щыт. Факультетым исоветым 2017-рэ илъэсым жъоныгъуакӏэм и 29-м ышӏыгъэ унашъомкӏэ агъэпсыгъ.
Лабораторием хэдзын системэхэр, мэкъэтыным итехнологиехэр, хэдзынхэм ящынэгъончъагъэ ыкӏи ахэм хэдзын процессымрэ мэкъэтыным икӏэуххэмрэ къызэратехьэрэр еушэты.
ЛИСТ БАИС игъусэу хэдзын системэхэм фэгъэхьыгъэ илъэс къэс зэхащэрэ Лъэпкъ конференцием изэхэщакӏоу щыт. Аштагъэ докладхэр БАПН и журналэу «Политическэ ушэтынхэр» зыфиӏорэм къыщыхаутых.
Хэтхэр
Пащэ
доц. дпн Стойчо П. Стойчев
СУ "Св. Климент Охридскэр, кафедрэу "Политологиер"
Шӏэныгъэлэжьхэр
- доц. д-р Даниела Пастармаджиева ЮЗУ " Неофит Рильский“
- гл. ас. д-р Димитра Воева Кафедрэу " Политологиер“
- Димитър Димитров ЦИК, 1994-2000 ыкӏи 2019-2026
- докт. Дария-Лора Дачева Кафедрэу " Политологиер“
- докт. Малинка Вълкова Кафедрэу " Политологиер“
- докт. Пламен Цветков Кафедрэу " Политологиер“
Зэпхыгъэ шӏэныгъэлэжьхэр
- докт. Доника Стефанова Университетэу "Сунь Ятсен" - Шэньчжэнь, Китай
- Дзинуън Шан (尚靖文) Кафедрэу " Политологиер“
- Йоана Атанасова Кафедрэу " Политологиер“
- Цветелин Бенков Кафедрэу " Политологиер“
Шӏэныгъэ ушэтынхэр
Хэдзын клиентелизм (2014-2024)
Мэкъэтыным ищэфынрэ егъэзыгъэмрэ сыд фэдизэу зэлъашӏэха, ахэр лӏэужыгъохэмкӏэ зэрэзэблахъухэрэр хэдзынхэмрэ партиехэмрэ, машинэ мэкъэтынымрэ видеолъыплъэнымрэ ахэр зыкӏамыгъэмакӏэхэрэр.
- Ауплъэкӏурэ ыкӏи ащэфырэ макъэхэм яӏахь мэкӏэзэзы8,8%(президент, ноябрь 2021) ыкӏи29,1%(парламент, октябрь 2014); динамикэу U-теплъэ зиӏэр — 2020-2021-рэ протестхэм къяшӏэкӏыгъэ фэхыгъэныр ыкӏи процент 20-м ехъу зыпкъ игъэуцожьыгъэныр (парламент апрель 2023: 27,9%; чӏыпӏэ октябрь 2023: 28,9%) машинэхэу, камерэхэу къырагъэхьагъэхэм ямылъытыгъэу.
- Ахъщэ предложениехэр щынагъохэм ашъхьагъ итых (2014-рэ илъэс: ахъщэм ипроцент 81,5-р щынагъохэм япроценти 9,4-м пэшӏуекӏоу), гурытыр макъэм ыуасэ инфляцие иӏэу хэхъо-лв 39-рэ фэдиз. (2014) лв 80-87-м нэс. (2022–2023).
- Губгъо хыорхэм къызэраӏорэмкӏэ, занкӏэу къащэфыгъэ ыкӏи ауплъэкӏурэ макъэхэр180 000–240 000унагъохэм ыкӏи ыпкӏэ зыхэлъ секцие 12000 - рэ фэдизмэ-нахьыбэМиллиони 1.(ахэм азыщанэ фэдизыр миллиони 100 мэхъу). сом.
ЕС-м щыкӏорэ кампаниехэм мылъку апэӏугъэхьэгъэныр (2012-2024)
Правлением ишъуашэу (полупрезидентскэ е парламентскэ) хэдзын системэу мылъкум имодели кампанием текӏуадэрэмрэ хэдзынхэм якӏэуххэмрэ язэпхыныгъэ зэблехъу.
- Хъарджхэм япроцент тедзэ пэпчъ хэгъэгухэмкӏэ зэфэхьысыжь зэфэшъхьафхэр къехьых: + 1,04% Францием (R2=0,43), +5,0% Румынием (R2=0,64), анахь лъэшыр —+27,9%Австрием (R2=0,54); Хорватием анахь зэпхыныгъэ ӏужъоу иӏэр (R2=0,86).
- Къэралыгъо мылъкум хъарджхэм язэпхыныгъэ нахь егъэлъэшы-кӏэухыр анахьэу (коэффициентыр 5,76-рэ), ащыгъум нахьыбэрэмкӏэ унэе мылъкур статистикэмкӏэ макӏэп; институциональнэ факторищым къагурагъаӏо хъунэп17,5%кӏэуххэм язэфэмыдэныгъэхэр.
- ЕС къэралыгъо 27-мэ язэгъэпшэн (кластер анализыр, купиплӏ; ANOVA F=11,06, p<0,001) ащ къызэригъэлъагъорэмкӏэ, анахь пхъашэу зэтырагъэпсыхьэрэ системэхэм нахь чаныгъэ макӏэ ыкӏи партийнэ нахь макӏэ яӏ институционализациер - "зыпкъитыныгъэр" нахьышӏоу къыпщэхъу.
Болгарием хэдзын администрациер
Хэдзынхэмкӏэ гъэӏорышӏапӏэр зэрагъэцакӏэрэр - правовой базэр, технологиер, секционнэ комиссиехэр, лъыплъэныр — ежь администраторхэм анэхэмкӏэ уеплъымэ, хэлэжьэным, цыхьэшӏэгъум ар яягъэ къэкӏо.
- Хэдзынхэм яадминистраторхэм (2024) интервью куу пшӏыкӏутӏум къиныгъоу ахэлъыр къагъэлъагъо: Хэдзынхэмкӏэ кодексым гъэтэрэзыжьынхэр фашӏыгъэх20-рэ2014-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу. преференциальнэ мэкъэтыныр лъытэнымкӏэ хэукъоныгъэхэм якъэкӏуапӏэ шъхьаӏэу щыт.
- Машинэ мэкъэтыным протокол "къабзэхэр" къетых, ар шӏыкӏэ закъоу щыт зыхъукӏэ (2021-рэ илъэсым щылэ мазэм), ау зэхэпхъэгъэ системэм машинэм де-факто принтерэу ӏоф ешӏэ ыкӏи пчъагъэр егъэгужъо; епхыгъэу щытыныр поставщик закъор системнэ щынагъор ары.
- Секционнэ комиссиехэр анахь кӏочӏаджэу щытых (зыныбжь икъугъэр, лэжьэпкӏэ макӏэ къэзытырэ купыр, санкциехэр хэмытхэу зэпымыоу хэукъоныгъэхэр); хэдзынхэм яшъыпкъагъэ цыхьэ фэшӏыгъэныр10%(2024) ыкӏи чаныгъ процент 49,1-м къыщегъэжьагъэу (2021-рэ илъэсым мэлылъфэгъу мазэм) нэс къеӏыхыныр33,4%(июнь 2024).
Европарламентым ихэдзынхэр: ятӏонэрэ хэдзынхэм ямодель (1999-2024)
ЕС - м зэрэщытэу Европарламентым ихэдзынхэм эмпирическэу "ятӏонэрэ" нэшанэр афэщэчымэ е къэбархэр 2024-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу. мы логикэм иэрозие ахэм къагъэлъагъо.
- И =153лъыплъэнхэр (хэгъэгур-илъэс; ЕС-мрэ Великобританиемрэ яхэгъэгу 27-рэ) Европарламентым ихэдзынхэм гурытымкӏэ чаныгъ47,3%ыпэкӏэ щыӏагъэхэм япроцент 68,9-м пэшӏуекӏоу хэдзынхэр-зэрэзэтекӏыхэрэр−21,6процент пункт.
- Шӏокӏ зимыӏэ мэкъэтыным зэпычыгъор нолым нэсэу нахь макӏэ ешӏы (- 7,1-рэ пр.п. против -24,0 без его); купищым ятипологие статистикэмкӏэ зэхэугуфыкӏыгъэу щыт(ANOVA F (2,150)=338,1, p< 0,001).
- 2034-рэ илъэсым нэс охътэ сатырхэм (ARIMA) япрогноз" ятӏонэрэр " агрегат шӏыкӏэм тетэу мэкӏэ-макӏэу нахь макӏэ мэхъу, ау ар къэралыгъо заулэмэ куоу къахэнэжьы-моделыр зыпкъ ит, ау гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр иӏэх.
Хэдзын кампаниемрэ хэдзын активностымрэ
Машинэ мэкъэтыныр зыхябгъэлъхьаным чаныгъэмрэ зэфыщытыкӏэмрэ яягъэ зэраригъэкӏырэр хэдзын ӏофым.
- Лъэпкъ репрезентативнэ уплъэкӏуным (N=1699апрель 2024)16,9%мы аужырэ илъэсхэм мэкъэтыным е щынагъом ахэр е яӏахьылхэр зэрэхэфагъэхэр ахэм къагъэлъагъо илъэсищ ыныбжь.
- Хэдзакӏохэм цыхьэу афашӏырэр гощыгъэ — цыхьэ икъу процент 16,7-рэ мэхъу 22,9-м пэшӏуекӏоу% цыхьэ фэмышӏыныр; гумэкӏыгъо шъхьаӏэхэр-ар зэщыкъоным е манипуляцием ищынагъо (41,1%) ыкӏи техническэ гумэкӏыгъохэр (процент 40,8-рэ).
- Партием щыщхэм, гъэсэныгъэм е ныбжьым статистикэ мэхьанэ зиӏэ зэпхыныгъэ азыфагу илъэу къагъотыгъэп машинэхэм фыщытыкӏэу афыряӏэри-скептицизмэр купхэм зэпырыгъэзагъэу атырагощагъ.
Тхыгъэхэр
Даннэхэр
Публично API
Индексът на електоралната подкрепа е достъпен и като статичен JSON endpoint — свободен за употреба с изискване за атрибуция.
Видеолекциехэр
Зэлъыӏэс
Хэдзын системэхэмрэ технологиехэмрэ ялабораторие
бул. „Цариградскэ шоссе“ № 125, бл. 4, эт. 3, къаб. 316
София 1113
гъучӏычыр.:+359 2 870 11 93
Эл. почтэ:info@labelsys.tech
Юридическэ къэбархэр
Сайтым иоператор
Сайтыр хэдзын системэхэмрэ технологиехэмрэ ялабораторие — Софийскэ университетым ифилософскэ факультет икафедрэ ифункциональнэ звеноу "Политология" Зыфиӏоу Св. Климент Охридскэр", бульварэу" Царь Освободитель "Зыфиӏоу № 15-р, Софиер зыдаӏыгъых. Зэлъыӏэс: info@labelsys.tech. СУ-м иданнэхэм якъэухъумэнкӏэ ӏофышӏ: dpo@uni-sofia.bg.
Гъэфедэкӏэ амалхэр
Нэмыкӏэу къэмыгъэлъэгъуагъэмэ, сайтым иоригинальнэ материалхэм яавторскэ ыкӏи нэмыкӏ фитыныгъэхэр ащ фэгъэзэгъэ авторхэм ыкӏи Софийскэ университетым хэбзэгъэуцугъэу щыӏэм диштэу яех. Егъэджэн ыкӏи научнэ гухэлъхэмкӏэ зэпхыныгъэ тэрэз яӏэу агъэфедэн фитых. Мы диапазоным ӏэкӏыбым щагъэфедэнэу ӏизын къязытырэм къыгъэлъэгъогъэ контактымкӏэ къыӏэкӏэхьэ.
Шъэф политикэр
Сайтыр статичнэу щыт: формэхэр, регистрациехэр, профилированиер е лъыплъэн ӏэмэ-псымэхэр щыӏэхэп. Хостинг-провайдерым кӏо зыхъукӏэ, охътэ макӏэм къыкӏоцӏ щынэгъончъэным ыкӏи диагностикэм апае сервер журналхэр техническэу ытхынхэ ылъэкӏыщт. Электроннэ адресэу къагъэлъэгъуагъэмкӏэ кӏэтхыкӏыжьыныр лъэӏу тхылъым хэплъэнхэм ыкӏи джэуап къыратыжьыным, къулыкъу отчетностым ыкӏи хэбзэ фитыныгъэхэмрэ шӏоигъоныгъэхэмрэ къэухъумэгъэнхэм афэшӏ зэхафы. Шъо фитыныгъэ шъуиӏ шъуихьан, жъугъэтэрэзыжьын, хэжъугъэкӏыжьын, гъунэ лъышъуфын ыкӏи шъупэуцужьын, джащ фэдэу шъушъхьэ къихьэрэ Къэбархэм якъэухъумэнкӏэ Комиссием тхьаусыхэ тхылъ ешъутын шъуфит. (cpdp.bg; dpo@uni-sofia.bg).
Куки
Сайтым cookie файлхэр ыгъэуцухэрэп ыкӏи еджэхэрэп ыкӏи ащ фэдэ технологиехэр ыгъэфедэхэрэп къекӏуалӏэрэм иобъект къэбарыр ыӏыгъыным е къыхихыным пае. Видео хэгъэуцуагъэхэр шъэф шӏыкӏэм тетэу къырагъахьэх; видеор зебгъажьэкӏэ YouTube-м ежь ишъэф политикэ диштэу къэбархэр устройствэм щиӏыгъынхэ ылъэкӏыщт.
Лицензиехэмрэ атрибутхэмрэ
Xolonium шрифтыр лицензие шъхьафит иӏэу зеушъомбгъу, ащ итекст икъу сайтым ишрифт файлхэр иӏэхэу къырагъахьэ. Портретнэ сурэтхэр лицензие шъхьафитхэм ачӏэтхэу агъэфедэх — авторхэр, хэкӏыпӏэхэр, лицензиехэр атрибуциехэм янэкӏубгъо къыщыгъэлъэгъуагъэх-Къэбархэр зыдэт Наборыр къэбархэм яотдел къипхын плъэкӏыщт. — атрибуциехэр.